" ERP işletmenin ortasına düşümüş devasa büyüklükte bir "Civa"dır. Zaman içerisinde işletmenin şeklini alarak büyür."Gökhan Mercanoğlu
ERP Nedir?
Şimdi APICS'ten, 1960 lardan, sales order pointlerden, başlayıp ERP nin tarihcesini anlatmayacağım! ERP yani kurumsal kaynak planlama; üç önemli kelime fakat ilk kelime en önemlisi "KURUMSAL" yani kurumu meydana getiren herşey… Makro bakış açısıyla "İktisat"… Bana göre ERP, bulunduğu organizasyonun tüm birim ve birimleri meydana getiren yapıların sistematik bir biçimde yönetilmesidir. ERP' herhangi bir bölgeye veya sektöre özel değil!, bütünü kapsamaktadır.
Sadece odak noktalarında değişiklikler yapılarak; sektöre , kuruma veya organizasyona özel hale getirilir. Ama olgu aynıdır. ERP sistemleri bütünün bu bütünü oluşturan parçalardan daha büyük olduğu felsefesi üzerinde kurulmuştur. Bu felsefeden yola çıkılarak meydana getirilen ERP sistemleri, kurumlarda daha önceleri ayrı ayrı ele alınan işlevleri birbirine bağlı bir şekilde kurumun amaçlarını yerine getirmek için çalışan parçalar olarak ele alır ve bundan faydalanarak kurumlardaki her türlü kaynağın(İşçilik, Malzeme, Para, Makine) verimliliğini en üst düzeye ulaştırmayı amaçlar. Başka bir bakış açısıyla, ERP sistemleri şirketin ortak bir yerde saklanan verilerinden elde edilen bilgilerin doğru olarak ve doğru makamlara iletilmesini sağlar.
***
Yerel ERP Paketleri;
"Yerel ERP paketleri" böyle bir tanıma nasıl vardığımızı, nasıl bu tanımın yerleştiğini anlayamıyorum. Yerel üretilmiş ERP mi? Yerel mevzuata uygun ERP mi? Yoksa yerel uygulamalara uygun ERP mi?
Fakat biliyorum ki;
1-) ERP paket değildir. Yapıyı oluşuran parçalardan oluşur.
2-) ERP herhangi bir bölgeye özel değildir. ERP'nin tanımları ve temel özellikleri APICS , Gartner, AMR gibi firmaların araştırmaları ve akedemik camianın çalışmaları sonucunda belirlenir. Sizin ERP sisteminiz, temel özellikler ile beraber organizasyonunuzun gereksinim ve bilgi birikiminizle şekillenmelidir. Yeni tanım kuruma özel ERP.
3-) ERP bölgesel olamaz çünkü ERP'nin içerisinde bulunan ana parçalar tüm Dünyada aynı fonksiyonaliteyi içermektedir. Örneğin MRPII kavramı bütün litaretürlerde aynıdır. ERP'nin değişiklik gösterdiği yapılar; sadece yasal zorundalıklar neticesinde değişen fonksiyonlardır. (Muhasebe, çek, durun varlıklar vb..). Ama öz hep aynıdır…***ERP organizasyonuma ne kazandıracak?
Eğer organizasyonunuz değişmez ise sonuç şimdikinden farklı olmayacaktır. Boşuna heveslenmeyin, belki anlatılanlar kulağınıza hoş gelebilir, fakat bunun kolay bir şey olduğuna hiç inanmayın!.Mühendislerinizin ERP gelecek sorunlar bitecek! Söylevlerini de çok dikkate almayın.
ERP organizasyonunuzun tümünü saracaksa, ilk önce sizin organizasyonunuzu iyi bilmeniz gerekir. ERP 'ye geçiş planları yapmadan önce mutlaka akışlarınızı belirleyin ve kırılma noktalarını gözlemleyin. Süreçleriniz belirgin hale gelmesini bekleyin ve neye, ne zaman ,nasıl ihtiyacınız olduğunu belirleyin. İşletme stratejinizi tekrar gözden geçirin. Ancak bu ve benzeri reorganizasyon çalışmalarını yaptıktan sonra ERP'nin içindeki bilgi birikimi ile beraber işletmeniz değer kazanmaya başlar.
"ERP Sihirli değnektir" ifadesine gelince uzun uğraşlar verek T.Davenport şu genellemeleri yapmıştır;
Tom Davenport (2000) çalışmasında ERP.nin faydalarını şu şekilde ortaya koymuştur: İş süreçleri açısından faydaları: -?Arka plandaki (back office) işlemlerin otomasyonu. -?Fonksiyonel iş süreçleri arasında koordinasyon. -?Yöneticilerin kurumlarında dünya üzerindeki tüm birimlerinde ne olup bittiğini takip etmelerini sağlayan coğrafi olarak birbirinden uzak birimler arasında koordinasyon. -?Aynı terime kurumun farklı birimlerinde farklı anlamlar yüklenmesini önleyen terminoloji birliğinin sağlanması (Aynı lisanı konuşmak)
Teknik açıdan faydaları: -?Bilgi teknolojisi altyapısını anlamayı ve bu yapıda çalışmayı kolaylaştıran tutarlı uygulama mantığı, tutarlı bilgi ve arayüz. -?Bilgi teknolojisi altyapısını yönetmeyi kolaylaştıran tek bir sistemin varlığı. -?Kullanılabilir bir alternatif olmasına rağmen, pahalı ver riskli bir yol olan kendi bütünleşik siteminizi kendiniz kurmaktan kurtulmanız. - Güvenilir veritabanıNeden ERP'ye ihtiyacım var?
Ross ve Vitale (2000), yıllık gelirleri 25 ile 125 milyon dolar arasında değişen 15 firmaile yaptıkları bir anket çalışması sonucunda, firmaları ERP sistemlerini kurmaya götürenen önemli sebepler olarak şu maddeleri ortaya koymuşlardır
- Hem eskimiş ve sayıları birbirinden bağımsız olarak çoğalmış sistemleri tek bir sistem altında toplayacak bir platform ihtiyacı. - İş süreçlerinde iyileşme beklentisi. - İşletme kararlarında iyileşmeyi sağlaması için veriye kolay erişim ihtiyacı. - İşletme maliyetlerinde azalma beklentisi. - Süreçlerde müşteri katkısının artırılması beklentisi. - Stratejik kararların iyileşmesi beklentisi.***
Profesyonel destek almadan, ERP nasıl alınır?ERP satınlama eylemi nerden baktığınıza göre değişen bir olgudur; ERP, bilgisayar yazılımı şeklinde alınıp satılabilen ticari bir maldır, ERP, bir kurumun tüm süreç ve verilerini tek bir geniş kapsamlı ve bütünleşik yapı altında toplayan bir gelişim amacıdır, iş süreçlerine çözümler sunan bir altyapının anahtar öğesidir (Klaus ve arkadaşları, 2000).
Seçerken şu ana başlıklara dikkat edilmeli; - Belirlediğiniz kriterlere uygun mu/uyabilecek mi? - Stratejik düşünmeli ve senaryolar yaratabilmeli; Belirlediğiniz stratejilerinizi uygunmu ? Stratejiniz değiştiği zaman kolayca uyumsağlayabilecek mi? - En az 3 farklı yazılımı değerlendirin ve her bir yazılımın zayıf ve güçlü özelliklerini inceleyin. - Açık teknolojileri araştırın - Teknolojiyi hızla gerçekleştirebilmek için hızlı davranılmalı, ERP programın hayat eğrisindeki değişimleri inceleyin. - Adayların referanslarını inceleyin ve ziyaret edin. -Yazılımı güncellerken güncellemenin boyutu ve kapsamı ne olacağını ve maliyet yansıması araştırın.Yazılım Seçimde Yapılması Gerekenler
1. Tüm birimlerin yöneticilerinin yer alacağı bir değerlendirme kurulu oluşturulmalıdır.2. Dünya ve Türkiye ERP pazarındaki eğilimler izlenmelidir.3. En az 3 yazılım ile sınıflandırılmalı4. Yazılımın yerli muhasebe mevzuatına uygunluğunu belirleyen bağımsız danışman şirketlerden alınmış onay mutlaka aranmalıdır. (Taslak halindeki muhasebe programları standartına uymasına dikkat edin ve gelecek olan standartlara uygun olacağının teminini alın.)5. Her birim için en kritik noktaları içeren, en az 10 akış ve/veya fonksiyonaliteyi barındırıran kontrol listesi hazırlamalıdır. Oluşturulan kontrol listesi değerlendirilmeye alınan firmalara iletilmelidir. 6. Değerlendirilmeye alınan firmalardan birer günlük tanıtım alınmalıdır. Değerlendirilmeye alınan firmaların yapacakları tanıtım öncesi işletmeyi tanımaları için bir günlük ziyaret planlanmalıdır. Tanıtım daha önceden gönderilen kontrol listesindeki tüm fonksiyonaliteyi içerecek şekilde yapılmalıdır.
7. ERP çözümü sunan firmaların incelenmesi sırasında taleplerin standart yazılım ve yürürlükteki sürüm ile karşılanıp karşılanamayacağına dikkat edilmelidir.
8. Firmaların sunduğu referans listesinde bulunan işletmelerin proje yöneticileri ile telefon görüşmesi yapılmalıdır. Yazılımı satın alan fakat implementasyonu gerçekleştiremeyen firma var ise bu firmaların ilgili yöneticileri ile görüşülmelidir. 9. Her yazılım için kullanıcı firmalar ziyaret edilmelidir.
10. Danışmanlık desteği en önemli konudur. Satıcı firma veya çözüm ortaklarının tecrübeli danışman kadrosuna sahip olmasına önem verilmelidir.
Tüm bu noktaların göz önüne alındığında, yeni nesil ERP sistemlerine giden yolun biraz zor bir yol olduğu söylenebilir. Kurumunuzun gelişimi açısından, bu yolculuğa ne kadar hazırsınız?
Yararlanılan Kaynaklar;
Mücella Güner, Bilişim teknolojileri ile erp yazılımlarının seçimiMustafa Fatih YEGÜL, ERP Semineri NotlarıAPICS, (2000), ERP Software Comparison Survey Results, corrected versionBayındır, A., (2000), Using the output of an ERP system in companywide performanceanalyses, Marmara Ü. Fen Bilimleri Enst. Yüksek Lisans TeziBilge, T., (1999), A process analysis methodology for ERP implementations",Davenport, T. H., (2000), Mission Critical: Realising The Promise of EnterpriseHagman, A, (2000), What Will be of ERP?, Project Report, School of InformationSystems Queensland University of TechnologyJohnny, K. C., W. H., (1998), The strategic design and development of ERP andRTMS", Computers & Industrial Engineering, v34, 4, 777-791Klaus, K., Rosemann, M. ve Gable, G. G., (2000), "What is ERP?", InformationSystems Frontiers 2:2, 141-162Ve diğerleri…
12/24/2006
Sıkça Sorulan Sorular
5/10/2006
ŞİMDİ BU DİNAMİT NİYE?
Geçtiğimiz haftalarda “1 SIRA NO'LU BİLGİSAYARLI MUHASEBE PROGRAMLARI STANDARTLARI GENEL TEBLİĞ TASLAĞI” yayımlandı.
Taslağı biraz inceleyince, bu taslak üzerine çok fırtınalar kopacağını düşündüm. Fakat kazın ayağı öyle olmadı. Geçen süre zarfında taslak hakkında en ufak bir bir tepkiyi maalesef göremedim. Bence bu taslak ERP üreten ve kullanan firmaların gelişimi için ciddi bir tehdit unsurudur!
Şimdi on dört sayfalık Tebliğ’in maddelerini tek tek incelemeyeceğim ama tehlike içeren maddelere şöyle bir bakalım;
İlk bölümün ilk iki paragrafı “Bilanço usulüne göre defter tutan mükelleflerin muhasebelerini Maliye Bakanlığınca onaylanmış bilgisayar programları aracılığıyla izlemeleri zorunludur.Muhasebelerini kendi geliştirdikleri muhasebe bilgisayar programları aracılığıyla izleyen mükelleflerin programlarını 01.01.2007 tarihine kadar bu Tebliğde belirtilen asgari husus ve standartlara uygun hale getirmeleri zorunludur.”Ve ikinci bölümün ikinci maddesinde deniyor ki “Satın aldıkları onaylı muhasebe programlarında daha sonra kendileri değişiklik yapan mükellefler bu değişikliklerden dolayı sorumludurlar.”“Muhasebe kayıtlarını kendi geliştirdikleri bilgisayar programları aracılıgıyla izleyen mükelleflerkullandıkları muhasebe bilgisayar programlarını bu Tebligde belirtilen asgari husus vestandartlara uygun hale getirmek zorundadırlar. Programların asgari husus ve standartlara uygunolup olmadıgının tespiti için bu Tebligin III/2 maddesinde belirtilen gerekli testleri başarıylageçmeleri zorunludur. ”Üçüncü bölümün sekizinci maddesinde “Onay alacak muhasebe programı üreticileri; faaliyetlerin yürütülecegi ofis, gerekli donanım, programlarda ortaya çıkabilecek her türlü sorunu çözecek seviyede bilgi düzeyine sahip yeter sayıda personel, muhasebe programlarının kullanımına ilişkin basılı kullanım kılavuzu, program içinde yardım dosyaları ve bu dosyaları ayrıntılı açıklayan on-line yardım sitesine sahip olmalıdır.”
Ya paket program alacaksın, ya da uğraşacaksın!
Oysa ERP’ler, geliştirilebilir ve uyaralama yoluyla organizasyon çapında bir üstünlük elde etmek için, bir firmanın farklı fonksiyonlarının kullanabileceği en iyi uygulamalar, yöntemler ve araçlar grubunu tanımlama ve uygulama kavramına bağlıdır (Mabert, Soni, Venkataramanan). ERP sistemi, muhasebe, finans, lojistik, üretim planlama, stok yönetimi, satınalma, üretim, pazarlama, kalite yönetimi, bakım/onarım, insan kaynakları, müşteri ilişkileri yönetimi gibi çok geniş planlama, işleyiş vemuhasebe fonksiyonlarını bütünleşik bir tarzda ele almaktadır (Levine,). Fakat Tebliğ açıkça diyor ki; eğer sistemini kendine uyarlarsan sorumlusu sensin. Yani değiştirilen sistemin üreticisi olarak firmayı sorumlu tutmuştur. Firmanın geliştirmiş olduğu sisteme onay almasını, gerekli olan personel ve benzeri kaynakları bulundurması gerektiğini ön görmektedir. Bildiğiniz üzere hiç bir ERP sistemi firmaya uyarlamadan kurulamaz ve firmaya değer katamaz. Her firma kendi fizyolojik dengesinde bağımsız olarak yaşam eğerisini sürdürmekte ve yapmış olduğu stratejik eyelemlere göre hayatını devam ettirmektedir. 2000 yılı öncesi, sayıları onlar ile ifade edilen ERP kullanan firmalar, geçtiğimiz sürede hem ERP üzeriticilerinin çoğalması, hemde pazarın gelişmesi ve Türk KOBİ lerinin daha etkin araçlara ihtiyaç duyması ile binler ile ifade edilebilir hale gelmişken, sistemlerini geçen üç beş senede harçadıkları yüzbinlerce dolar ile yeni tamamlamış olan firmalar ne yapmalı? Sistemlerini devam ettirerek, başka bir basit muhasebe programı mı almalı ? Gereklilikler için yatırım yaparak onay mı almalı ? ya da ben artık defter kaleme dönüyorum mu demeli? Tebliğ üretici ile uygulayıcıyı baz alırken geliştirici, danışman ve uyarlaycı firmaların sorumluluklarına değinmemiştir. Geliştirici, danışman vb.. firmaların yapmış olduğu çalışmaların sorumlulukları açıkça belirtilmeyerek gözardı edilmiştir. Tebliğ’in diğer kısımlarını okuduğumuzda da resim çok farklı olmuyor… Muhsebe’nin her bir noktasını sabitleyerek veri madenciliği yerine her şeyin tek tabloda gösterildiği bir yapı isteniyor. Herşey standart olsun ki çabuk kontrol edilebilsin. Bilinmeyen ise; MIS sistemlerind yapılan her ne işlem olursa olsun mutlaka finansal analiz için muhasebeye uğramak zorundadır. Bu MIS sistemlerinin vazgeçilmez özelliğidir. Fakat siz her bir muhasebe kaydında 3 -4 tabloluk veriyi, tek bir tabloda tutarsanız milyonlarla ifade edilen muhasebe satırları arasında çalışamaz hale gelecek veritabanını etmenini göz ardı edersiniz. Tebliğ’de bunun gibi onlarca madde üst üste gelmektedir.
Şunu düşünmeden edemiyorum; Yetmişli, Seksenli yılarda batılılar akademik planlama sistemlerini araştırarak bütünleşik sistemleri kurarak hem sanayisini hem finansal gücünü yönetmiş. Bizler ise kalamozalardan kurtulmak için bir hesap tablosu, bir kayıt tablosu, bir veri girişi ekranı ve dokuz yasal raporu ile “mükemmel” muhsebe programını bulmuşuz/kullanmışız. Sonrada bizim kaynaklarımız yetmiyor diye feryat etmişiz. Daha çok çalışır, daha az kazanır hale gelmişiz. Geçtğimiz on senede bu ülkede birşeyler değişti. Bilişim güçlendi. İşletmeciler bile programcılar kadar analitik düşünebilir hale geldi. Bilinçli, dinamik, bilişime önem veren Kobiler sistemlerini bütünleştirmeye dinamiklerini arttırmaya yöneldiler.
ŞİMDİ BU DİNAMİT NİYE?
Gökhan MERCANOĞLU
ERPakademi WGD.
10.05.2006- Istanbul
0 yorum Etiketler: ERP Muhasebe Taslak yeni kanun